Δευτέρα, 13 Απριλίου 2015

Ο ΤΑΦΟΣ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ-Η ΕΚΑΤΗ, ΑΡΤΕΜΙΣ ΚΑΙ ΣΕΛΗΝΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΘΑΛΑΜΟΙ

 Οι φίλοι του ιστολογίου  Ελαφηβόλου Ε, Ιοαννα, Kostas Daskalos σε μια εργασία τους προσεγγίζουν τους τρεις θαλάμους του Τυμβου Καστά και προσπαθούν να δουν την σύνδεση τους με την υπόσταση της Εκάτης, Σελήνης και Αρτέμιδος.

 

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΘΑΛΑΜΟΙ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ ΚΑΙ Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚΑΤΗΣ – ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ – ΣΕΛΗΝΗΣ ΣΤΑ ΤΡΙΣΤΡΑΤΑ

Η ταφή του σώματος αυτή καθαυτή αποτελεί συμβολική πράξη καθώς συμβολίζει την σχέση ανθρώπου-θανάτου, αναδεικνύοντας την σχέση του θνητού με την θνητότητα μέσα από τις "διαβατήριες τελετουργίες" και την πορεία της ψυχής του νεκρού μετά τον θάνατο. Οι νεκροί έχουν διττή υπόσταση, είναι πρόγονοι αλλά και κριτές από τον Άλλο Κόσμο. Σκοπός αυτών των τελετουργιών είναι να επιτρέψουν στον νεκρό να περάσει το κατώφλι της νέας κατάστασης, του προγόνου και την αποτροπή της επιστροφής του, ορίζοντας τον τάφο ως σύνορο μεταξύ αυτού του Κόσμου των ζωντανών και του Κάτω Κόσμου. Έτσι αποδίδεται τιμή και μνήμη στους προγόνους καθώς με αυτόν τον τρόπο εξασφάλιζαν την προστασία τους στην πόλη στην οικογένεια και στον πόλεμο. Ο όρος "τελετουργία" υπό την ευρεία έννοια δηλώνει εθιμοτυπία, συνήθεια ή έθιμα, υπό την στενή έννοια όμως, λατρεία ή θρησκευτική τελετή. Το τελετουργικό ορίζεται σαν ένα "κωδικοποιημένο σύστημα πρακτικών, τελούμενο σε συγκεκριμένες συνθήκες τόπου και χρόνου, με ένα βιωμένο νόημα και μια συμβολική αξία για αυτούς που συμμετέχουν σ' αυτό. Αλληλένδετα στοιχεία για το τελετουργικό είναι η λατρεία-πίστη, το ιερό και το σώμα καθώς συμβολικές εκφράσεις του είναι η μουσική, ζωγραφικές αναπαραστάσεις, προσφορές στους νεκρούς, αγώνες, θυσίες και άλλες συμβολικές εκδηλώσεις επικοινωνίας με τον άλλο κόσμο

 Η Μήδεια στην Ελευσίνα, ερυθρόμορφος κρατήρας, 340 π.Χ. - 350 π.Χ.

Για τις ομάδες όμως και για τα άτομα, η ζωή συνίσταται σε μία αδιάκοπη διάσπαση και αναδόμηση, αλλαγή κατάστασης και μορφής, θάνατο και αναγέννηση γι’ αυτό και ονομάστηκαν "διαβατήριες τελετές". Ο άνθρωπος περνάει καινούργια κατώφλια, εποχής, χρονιάς, μήνα, ημέρας και νύκτας, γέννησης, εφηβείας, ωριμότητας, γήρανσης και θανάτου που είναι το κατώφλι της άλλης ζωής. Το κατώφλι μπορεί να είναι τοπικό ή χρονικό, η είσοδος στον ναό, το πέρασμα του ποταμού, το σταυροδρόμι, η τρίοδος, το τρίστρατο, ο τάφος. Για την διάβαση ενός κατωφλίου ακολουθούνται τελετουργικά που στόχο έχουν αφενός να εμποδίσουν τις ακάθαρτες όψεις του γίγνεσθαι (άλογη ψυχή) μέσω συμβολικών καθαρμών, αφετέρου να μειώσουν την αστάθεια που συνδέεται με την αλλαγή της κατάστασης.  
 

 Ανάγλυφο Τριπλής Εκάτης από την Αίγινα, NG Prague, Kinský Palace
 Τα τρίστρατα και οι τρίοδοι είναι τόποι λατρείας αφιερωμένοι στην θεά Εκάτη. Ως Εκάτη Προπυλαία, Προθυραία και Ανταία λοιπόν, η θεά εκδηλώνεται με αυτόν τον χαρακτήρα και προστατεύει τα οριακά σημεία, τις πύλες, τις πόρτες των σπιτιών, σηματοδοτεί τα όρια του ανθρωπίνου και ως δυνατή, φοβερή Κόρη, διώχνει κάθε τι κακό.



                               Τριπλή Εκάτη με ρόδακα, 3ος αι. π.Χ., Μουσείο Λούβρου

Εδώ η θεά λειτουργεί σαν ένα γοργόνειο και έχουμε μετέπειτα και αναφορές φιλολογικές και εικονογραφικές που την παρουσιάζουν με αυτό τον τρόπο, άγρια και επικίνδυνη: Βριμώ, με φίδια γύρω της, κρατώντας μαχαίρια και συντροφευμένη από το ιερό της ζώο τον κύνα. Κατ’ αυτό τον τρόπο η θεά φυλάει και τα τρίστρατα, μαγικά σημεία στην σκέψη των περισσοτέρων πολυθεϊστικών λαών όπου συχνά αποτελούν πύλες μεταξύ του κάτω κόσμου και του δικού μας από τις οποίες εισέρχονται οι νεκροί.


Εκάτη, έργο ρωμαϊκής εποχής
Ονομάζεται επίσης Ενοδία και Τριοδίτη, σε τρίστρατα με απλές αρχικά στήλες, τα Εκατεία, που παρουσιάζουν μεγάλη συνάφεια και με τις αντίστοιχες του Ερμή για τα σταυροδρόμια καλείται η θεά φύλακας των ορίων. Ίσως από κει να πηγάζει και η καθιερωμένη μετέπειτα απεικόνισή της ως Τρίμορφη ή και Τρικέφαλη, την οποία πρώτος της απέδωσε παραστατικά όπως πληροφορούμαστε ο Αλκαμένης. Τέλος εικάζεται και λατρεία προς την θεά σε νεκρικές τελετές, βρίσκουμε εξ’ άλλου και το επίθετο Τυμβιδία στον ορφικό ύμνο καθώς επίσης και Ταυροπόλος και ίσως με αυτόν το χαρακτήρα της χθόνιας θεάς να τιμάται και ως Κουροτρόφος. Μάλιστα βρίσκουμε και θεσμοθετημένη λατρεία της ως Άρτεμη-Εκάτη Κουροτρόφος στον δήμο της Ερχείας.

Εκάτη Τριφορμίς, ρωμαϊκό αντίγραφο πρωτότυπου έργου
του Αλκαμένη του 420 π.Χ.,
Dutch National Museum of Antiquities

Η σχέση όμως που έμελε να καθορίσει εν πολλοίς τον μετέπειτα χαρακτήρα της θεάς μέχρι ακόμα και τις ημέρες μας είναι αυτή με τον κάτω κόσμο και τους νεκρούς. Σιγά σιγά ο χαρακτήρας αυτός ενισχύθηκε με αποτέλεσμα ως άλλη Περσεφόνη, η Εκάτη να γίνει μια σκοτεινή βασίλισσα του κάτω κόσμου. Αυτή είναι λοιπόν η κλειδούχος της πύλης του κάτω κόσμου και έχει το κλειδί της αλυσίδας που συγκρατεί τον Κέρβερο, αυτή μπορεί να οδηγήσει τα φαντάσματα και τις Κήρες στον κόσμο μας ή και να αποτρέψει κάτι τέτοιο.




Κέρβερος και Εκάτη με πυρσούς, ερυθρόμορφος κρατήρας, 4ος αι. π.Χ.
 Η Εκάτη θα μπορούσαμε απλά να πούμε πως είναι το συμπλήρωμα του άλλου μεγάλου αγγελιοφόρου, του Ερμή με τον οποίο κατά καιρούς σχετίστηκε και στις μυθικές αναφορές αλλά και σαν ρόλος. Γιατί εκεί που ο Ερμής περνάει τα όρια από πάνω προς τα κάτω σε μια πορεία Όλυμπος, Γη, Κάτω κόσμος, η Εκάτη είναι αυτή που τα διασχίζει με την αντίστροφη πορεία Κάτω κόσμος, Γη, Όλυμπος. Η Εκάτη συνδέει τους νεκρούς με εμάς, και εμάς με το θείον, κουβαλώντας τις ψυχές και μνήμες, το προγονικό δυναμικό σε εμάς, και τις προσφορές, την θέληση και την δική μας λατρεία στον Όλυμπο. Έρχεται εκεί που την χρειαζόμαστε, σαν αγαπημένη Κόρη, ή Μεγάλη Μητέρα Θεά, να συμπληρώσει τα κενά που αφήνουν οι πιο διακριτές ουσίες των άλλων θεοτήτων.


Ερμής, Πλούτων, Περσεφόνη, Εκάτη. Ερυθρόμορφος κρατήρας

του ζωγράφου της Ιλίου πέρσεως, 370 π.Χ.-350 π.Χ., Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο

Σύμφωνα με τον Ομηρικό ύμνο όταν ο Πλούτωνας απήγαγε την Περσεφόνη, η Εκάτη από την σπηλιά της, ήταν η μόνη που άκουσε τις κραυγές και έγινε μάρτυρας του γεγονότος, όπως ακριβώς ο Ήλιος από τον ουρανό ήταν ο μόνος που είδε την αρπαγή. Αυτή βρήκε την Δήμητρα να περιπλανάται και την ενημέρωσε για το γεγονός. Αυτή παρέστη στον διακανονισμό που επέβαλε ο Δίας, αυτή συντρόφευσε την Περσεφόνη από τον κάτω κόσμο με τις δύο δάδες της πίσω στην μητέρα της όπως ο Ερμής την συντροφεύει στην επιστροφή πίσω και η Εκάτη έκτοτε συνταυτίζεται με την Περσεφόνη και αποτελεί πιστή σύντροφό της τους μήνες που η Κόρη βρίσκεται στον ‘πάνω κόσμο’. Ο ύμνος αυτός μας φέρνει σε επαφή σιγά σιγά με τον άλλο χαρακτήρα της θεάς τον επικρατέστερο κρατώντας όμως ακόμα τον ‘φωτεινό’ της χαρακτήρα καθώς η Δαδοφόρος θεά είναι αυτή που οδηγεί την Περσεφόνη στον πάνω κόσμο.




Η άνοδος της Περσεφόνης από τον Κάτω Κόσμο. Απεικονίζονται η Περσεφόνη, ο Ερμής, η Εκάτη και η Δήμητρα. Ερυθρόμορφος κρατήρας που αποδόθηκε στον «Ζωγράφο της Περσεφόνης»,
Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο
Οι φιλολογικές και αρχαιολογικές αναφορές μας τοποθετούν την θεά ενδεικτικά στα μυστήρια των Καβείρων στην Σαμοθράκη και η εξέχουσα σχέση της Εκάτης με πληθώρα μυστηριακών λατρειών συνεχίστηκε μέχρι την ύστερη αρχαιότητα. Σε όλο αυτό το διάστημα φαίνεται πως η θεά συσχετίστηκε ή ακόμα και ταυτίστηκε με πολλές άλλες σημαντικές θεότητες, όπως την Ρέα, την Άρτεμη, την Βενδίς, την μητέρα των θεών Κυβέλη κα τοπικές πολλές φορές άλλες θεότητες. Αποκορύφωμα αυτής της μυστηριακής σχέσης σίγουρα υπήρξε ο πρωτεύων ρόλος που της επιφύλαξαν τα γνωστά μυστηριακά κείμενα με τίτλο Χαλδαϊκοί χρησμοί (ή λόγια), στα οποία η Εκάτη είναι η μία εκ των δύο βασικών κοσμολογικών αρχών των θεουργών, η ψυχή του κόσμου και αναγορεύεται σε Σωτήρα.


Άρτεμις Λαφρία, Μουσείο Αρχαίας Μεσσήνης

Ο Αισχύλος πάλι, τη συνδέει με τη Σελήνη και την παρουσιάζει ως ΄Αρτεμι-Εκάτη, ενώ ο Ευριπίδης τη θεωρεί κόρη της Λητούς, και πρώτος, στη «Μήδεια», την παρουσιάζει ως θεά προστάτιδα των μαγισσών. Η Εκάτη λοιπόν συνδέεται και συνταυτίζεται με τη Δήμητρα, την Περσεφόνη, τον Ερμή και τον Κάτω Κόσμο, τη Γη, τον Πάνα, την Κυβέλη και τους Κορύβαντες, τις Χάριτες στη μορφή που έχει ως προστάτις των καλλιεργειών και της γης. Ως Άρτεμις Ευπλοία, εξάλλου, η Εκάτη παίρνει θαλάσσιο χαρακτήρα. 


Η Σελήνη συνοδευόμενη από τους Διόσκουρους Φωσφόρο και Έσπερο.
Ρωμαϊκή στήλη, 2ος αι. π.Χ., Μουσείο Λούβρου

Η σχέση της Εκάτης με την Άρτεμι γίνεται φανερή από ένα μύθο της Εφέσου. Επειδή η γυναίκα του Εφέσου υποδέχθηκε άσχημα τη θεά και της αρνήθηκε τη φιλοξενία, η Άρτεμις τη μεταμόρφωσε για λίγο σε σκύλο. Όταν όμως πήρε πάλι την ανθρώπινη μορφή της, η γυναίκα του Εφέσου ένιωθε τόσο ντροπιασμένη ώστε απαγχονίστηκε. Αλλά η θεά την επανέφερε στη ζωή και τότε αυτή πήρε το όνομα της Εκάτης. Άγαλμα της Εκάτης είχε στηθεί κοντά στο ναό της Εφεσίας Αρτέμιδος. Στην ιδέα της Εκάτης, εκτός από την ιδιότητα της Κόρης, ανήκει ακόμη ένα είδος μητρικότητας, η συγγένειά της με την Σελήνη όπως και η Άρτεμις καθώς και η ίδια η Μητέρα Γη, η Πότνια Θηρών ήταν και αυτή κουροτρόφος, προστάτιδα και τροφός όλων όσων γεννήθηκαν μετά από αυτήν.


Άρτεμις Εφεσία, Λιβύη - Τρίπολη, National Museum

Με την Σελήνη συνδέει την Εκάτη και ο Πορφύριος : «Το φεγγάρι», λέει «είναι η Εκάτη που συμβολίζει τις παραλλάζουσες φάσεις της και τις δυνάμεις που βγαίνουν απ’ αυτές: γι’ αυτό η επιρροή της εκδηλώνεται σε τρεις μορφές» καθώς και στην Ορφική φιλολογία οι φάσεις του φεγγαριού ερμηνεύτηκαν με πολλούς τρόπους: «Τις πρώτες τρεις μέρες το φεγγάρι κράζεται Σελήνη· την έκτη γίνεται Άρτεμις· τη δέκατη πέμπτη Εκάτη». «Όταν είναι πάνω από τη γη είναι Σελήνη· όταν είναι μέσα της, Άρτεμις· όταν από κάτω της, Περσεφόνη». Στο απόσπασμα, από το λεξικό του Σουΐδα, προσομοιάζεται η Εκάτη με την Αρτέμιδα και τη Σελήνη : «Εκάτην οι μεν την Άρτεμιν, οι δε την Σελήνην, εν φάσμασιν εκτόποις φαινομένην, τοις καταρωμένοις, τα δε φάσματα αυτής δρακοντοκέφαλοι άνθρωποι και υπερμεγέθεις, ως την θεάν εκπλήττειν τους ορώντας».


Σαβάζιος, Μουσείο Τιράνων
Κατά τον Ηρόδοτο, ο Διόνυσος της Θράκης είχε ως σύντροφο την Αρτέμιδα. Δηλαδή ο Σαβάζιος εκεί ήταν ενωμένος με την θεά της Σελήνης, η οποία ονομαζόταν άλλοτε μεν Κότυς ή Κοτυττώ, άλλοτε δε Βενδίς. Στην πρώτη σειρά των πηγών της λατρείας του Θρακός Σαβαζίου, υπήρχε ανάγλυφο εγχαραγμένων θείων εικόνων επί των βράχων των Φιλίππων, σε λόφο ονομαζόμενο "Διονύσου λόφος". Τρεις κύριες θεότητες εμφανίζονται σε αυτές τις βραχογραφίες. Ο Σαβάζιος με μέτωπο οπλισμένο με δύο μικρά κέρατα, σαν ταύρος, σύμφωνα με την ένδειξη του Διόδωρου του Σικελιώτου, η κυνηγέτις Άρτεμις, η οποία αντικαθιστά βεβαιότατα την Βενδίδα καθώς και μία γηραιότερη η οποία ονομαζόταν Κότυς ή Κοτυττώ, και ταυτιζόταν με την Φρυγική θεά Κυβέλη.


Ο διπλούς πέλεκυς που ήταν ιερό σύμβολο του Διονύσου, ήταν επίσης σύμβολο και της Θρακικής θεάς Κότυος ή Βενδίδος. Η Εκάτη, δηλαδή η Άρτεμις, ανήκει στη θρησκεία των Θρακικών φυλών του Βορρά, θρησκεία σχετιζόμενη με τον Άδη, λατρεία μυστικισμού και μυστηριακού ενθουσιασμού.
Κατά τον Τζέτζη ,υπήρχε Θρακικό σπήλαιον, το οποίον εκαλείτο Ζήρινθον άντρον, της κυνοσφαγούς θεάς Εκάτης και ο βωμός, στον οποίο θυσίαζαν στο σπήλαιο, θεωρείτο ότι κτίστηκε από τους Κορύβαντες, όταν αυτοί κατείχαν τη Σαμοθράκη. Το σπήλαιον τούτο ονομαζόταν και Σάον, σπήλαιο Θρακικό της Ρέας ή της Εκάτης.


Άρτεμις-Βένδις, τερακότα από την Τανάγρα, 350 π.Χ., Μουσείο Λούβρου

Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές πηγές του Κ. Παπακυριακού, το καλοκαίρι του 1963 βρέθηκε σε χωράφι της Αμφιπόλης, γραμμένη σε βάθρο η αναθηματική επιγραφή: «Εκάτηι Φοσφόρωι», που μας πληροφορεί ότι και στην Αμφίπολη λατρευόταν η θεά Εκάτη.


Ο κ. Αντόνιο Κόρσο, Ιταλός αρχαιολόγος και ιστορικός τέχνης, ειδικευμένος στην αρχιτεκτονική και αρχαιολογική γλυπτική, σε μια πολύ αποκαλυπτική του συνέντευξη στο Πρώτο Θέμα (http://www.protothema.gr/culture/article/456261/amfipoli-o-tumvos-oi-delfoi-kai-i-dunasteia-ton-timenidon/ ) έχει αναφερθεί στο επίγραμμα του Αντιπάτρου του Θεσσαλονικέως ο οποίος έζησε τον 1ο αι. μ. Χ. την εποχή του Ρωμαίου αυτοκράτορος Αυγούστου. Ο Αντίπατρος μας παραδίδει τη σημαντική μαρτυρία του ότι εκείνη την εποχή στην Αμφίπολη εσώζοντο μόνο το Ηρώο της βασιλοπούλας Φυλλίδος και τα ελάχιστα κατάλοιπα του ναού της Αιθιοπίας Βραυρωνίδος Αρτέμιδος. Η Αιθιοπία Άρτεμις όμως σύμφωνα με τον Καλλίμαχο ταυτίζεται με την Σελήνη: «…την αυτήν τη σελήνη παρά το αίθειν, ως Καλλίμαχος (λέγει)», σύμφωνα δε με τον Ερατοσθένη ταυτίζεται με την Εκάτη : «…η αυτή έστι η Εκάτη, ήτις αεί δάδας κατέχει, ως Ερατοσθένης (λέγει)».

Στη Θεογονία του Ησιόδου η Εκάτη εμφανίζεται ως θεά με διευρυμένες ιδιότητες, στη γη, τη θάλασσα, τον ουρανό. Έχει όμως και πολιτικές ιδιότητες, καθώς παρευρίσκεται στα δικαστήρια, στους αθλητικούς αγώνες, στον πόλεμο, και θρησκευτικές αρμοδιότητες, καθώς προσφέρονται σε αυτήν εξιλαστήριες θυσίες. Στις δίκες κάθεται πλάι στους σεβαστούς βασιλιάδες και στις συνελεύσεις του λαού προβάλλει αυτόν που θέλει. Κι όταν ζώνονται τ' άρματα οι άνδρες για τον φονικό πόλεμο κι εκεί η θεά βοηθά όποιους θέλει και πρόθυμα δίνει τη νίκη και προσφέρει τη δόξα. Κι είναι καλή όταν παραβγαίνουν άνδρες σε αγώνα κι εκεί τους βοηθά και τους ωφελεί. Κι αυτός που θα νικήσει με ισχύ κι επιμονή, το ωραίο έπαθλο παίρνει από την Θεά. Αλλά και μέσα στους ιππείς βοηθά όποιον θέλει. Κι αυτούς που δουλεύουν στη γαλάζια ανεμοδαρμένη θάλασσα, και προσεύχονται στην Εκάτη και τον Γαιοσείστη Ποσειδώνα, εύκολα η δοξασμένη θεά τους φέρνει μεγάλη ψαριά, αλλά κι εύκολα την εξαφανίζει, αν το θελήσει (Ησ. Θεογ. 411-452). Παίρνει μέρος στη Γιγαντομαχία έχοντας ως όπλο τις δάδες της, είναι δηλαδή με το μέρος των Ολυμπίων, ωστόσο δεν ανεβαίνει ποτέ στον Όλυμπο ακριβώς λόγω της ιδιαίτερης σχέσης της με τον κόσμο των σκιών και με θεούς που με κάποιο τρόπο σχετίζονται με τον θάνατο.


Τριγωνικό Ιερό της Εκάτης στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας
(ψηφιακή αναπαράσταση του Ι.Μ.Ε.)

Στον ελληνικό κόσμο η κλασσική μορφή της Εκάτης στέκει αυστηρή και παράξενη, ανάγλυφη πάνω σε ένα τρίγωνο, με τα πρόσωπά της στραμμένα σε τρεις κατευθύνσεις, διασπώντας την τρισυπόστατη θεότητα σε τρεις Κόρες, παρθένες χορεύτριες. Το γεγονός πως τα Εκάτεια τελούνταν σε τριόδους, σε τρίστρατα, κατά προτίμηση εκτός των πόλεων και πως αυτοί οι τόποι ήταν ειδικά αφιερωμένοι στην Εκάτη δεν αντιστρατεύεται στην ησιοδική ή κοσμική σύλληψη του αριθμού τρία. Εξάλλου όλες οι τρίοδοι και τα τρίστρατα προβάλλουν ξεκάθαρα τη δυνατότητα διαίρεσης του κόσμου σε τρία μέρη. Η Πυθία στους Δελφούς καθόταν πάνω σε τρίποδα και όπως μας λέει ο Πρόκλος, ο τρίποδας είχε τρία πόδια που συμβόλιζαν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, από όπου η Πυθία εμπνεόταν για να χρησμοδοτήσει. Σημαντικό είναι πως και ο Πλάτων χωρίζει την ψυχή σε τρία μέρη, λογιστικόν ,θυμοειδές και επιθυμητικόν. Συμβολισμό της διαίρεσης του κόσμου και της ψυχής σε τρία μέρη, πιθανότατα να μας υποδεικνύουν μυστικά και οι τρεις θάλαμοι στον τάφο της Αμφίπολης.


Ο Ορέστης στους Δελφούς. Ερυθρόμορφος κρατήρας
του Πύθωνα, 330 π.Χ., Βρετανικό Μουσείο

Για την ιερότητα του αριθμού τρία, ο Πυθαγόρας μας λέει: «Το Όλον και ό,τι υπάρχει μέσα σ' αυτό περιλαμβάνονται στον αριθμό τρία, γιατί το τέλος, το μέσον και η αρχή έχουν τον αριθμό του Όλου, που είναι η τριάδα» καθώς δε και ο Πλούταρχος: «Η δέ κρείττων καί Θειοτέρα φύσις εκ τριών εστι, τού νοητού καί τής ύλης καί τού εκ τούτων, όν Κόσμον Έλληνες ονομάζουσιν». (Πλούταρχος, περί Ίσιδος καί Οσίριδος, 373F). 


Αλέξανδρος – με Σελήνη και Ήλιο – Κοσμοκράτωρ. Από την Αμισό του Πόντου, του 350 –300 π.Χ.,

Βρυξέλλες, Μusee du Cinquantenaire

Ο Victor Turner (1969) μελετώντας τα έθιμα των "διαβατηρίων τελετών" διέκρινε τρία στάδια: χωρισμός, αναμονή και ενσωμάτωση. Η τελετουργική πρακτική όπως ήδη αναφέραμε, είναι συμβολική και διασφαλίζει τον δεσμό των συμμετεχόντων με το μη ορατό, με μία οντότητα η οποία δεν είναι προσπελάσιμη παρά μόνο μέσω του ιδίου του συμβόλου το οποίο απεικονίζει και μορφοποιεί το σημαινόμενο. Άρα η τελετουργία αποτελεί μια παράσταση, μια απεικόνιση, μια αποκάλυψη, μια μύηση κατά την οποία η συνείδηση του ατόμου μεταβάλλεται καθώς ο ίδιος επηρεάζεται, εντυπωσιάζεται, ενθουσιάζεται και διδάσκεται. Ίσως αυτό να είναι το μεταφυσικό, το μυστικό μήνυμα του μεγαλειώδους αυτού μνημείου που αναδύθηκε από τα σπλάχνα της Μητέρας Γης στην Αμφίπολη. Κατά την ελληνική φιλοσοφική θεώρηση (http://empedotimos.blogspot.gr/2009/07/blog-post_16.html) η ψυχή του μυημένου απελευθερώνεται απ’ τον κύκλο των μετενσαρκώσεων όταν νικά τους φόβους του και αποδεσμεύεται από τις εξαρτήσεις των υλικών απολαύσεων και τα πάθη του κόσμου της γέννησης. Τότε μόνον αποθεώνεται και επιστρέφει στο νοητό. Ίσως έτσι οι τρεις θάλαμοι του τάφου της Αμφίπολης με τις συγκεκριμένες συμβολικές καλλιτεχνικές απεικονίσεις να αλληγορούν τα τρίστρατα της Ταυροπόλου Εκάτης. Διότι η Εκάτη είναι αυτή που συντροφεύει πάντα την Περσεφόνη, δηλαδή την ψυχή του νεκρού ήρωα μετά το θάνατο και την επιστρέφει πίσω στη μητέρα της Δήμητρα. Η Εκάτη την παραλαμβάνει από τον κόσμο της γέννησης (1ος θάλαμος) και διασχίζοντας τον ενδιάμεσο αιθερικό χώρο της συμβολικής Σελήνης (2ος θάλαμος) την οδηγεί στα ουράνια δώματα των Μακάρων, τον συμβολικό Ήλιο (3ος θάλαμος). Εκεί, στο άστρο της καταγωγής της, η ψυχή του ήρωα θα κατοικεί αιώνια πια μαζί με τους αθανάτους ως άλλος Ηρακλής.

Λέγεται ότι το μεγαλύτερο δώρο των Ελληνικών μυστηρίων προς τους μυημένους είναι η απελευθέρωσή τους από τον φόβο του θανάτου. Όταν οι φόβοι φανερώνονται και ανέρχονται από το σκοτάδι στο φως, αποκτούν την διαύγεια εκείνη που μπορείς να δεις από την άλλη μεριά, ανεμπόδιστα.

«Ω Θεέ! Ο καύσων αυτός χρειάζεται για να υπάρξει τέτοιο φως! Το φως αυτό χρειάζεται μια μέρα για να γίνει μια δόξα κοινή, μια δόξα πανανθρώπινη, η δόξα των Ελλήνων, που πρώτοι, θαρρώ, αυτοί, στον κόσμο εδώ κάτω, έκαμαν οίστρο της ζωής τον φόβο του θανάτου». (Ανδρέας Εμπειρίκος).


Συντάκτες: Ελαφηβόλου Ε, Ιοαννα,
Kostas Daskalos

Πηγές:

Εκάτη η θεά των πυρσών
http://megaseniautos.blogspot.gr/2011/04/mystery.html


Ελληνικές Θέαινες και το φεγγάρι
http://www.egriechen.info/2015/02/ellinikes-theenes-feggari.html

Θρησκεία των Θρακών
http://www.e-istoria.com/th8.html

Κυριάκου Παπακυριακού: Ιστορία του νομού Σερρών από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι και της απελευθερώσεώς του το 1912-1913
https://drive.google.com/file/d/0B3bo9h30cJ7DNGo5RDA2M1BZUGs/view?pli=1

Ο τάφος της Αμφίπολης – Επιστύλιο υπ’ αριθμόν ένα
http://empedotimos.blogspot.gr/2014/12/blog-post.html

Αποκάλυψη στην Αμφίπολη: Οι ζωγραφικές παραστάσεις δείχνουν «αποθεωμένη ψυχή»
http://www.hellas-now.com/2014/12/blog-post_216.html

Εκάτη, η χθόνια θεότητα, κατά την Ελληνική Μυθολογία - Τριαδικές θεότητες
http://paishellas.blogspot.gr/2014/01/blog-post_4129.html

Αγγελικής Λ. Κυβέλου (Διπλωματική εργασία: «Έθιμα γύρω από το νεκρό και το θάνατο και η παρηγορητική λειτουργία για τους πενθούντες: το χτες και το σήμερα»
http://estia.hua.gr:8080/dspace/bitstream/123456789/1234/1/Kyvelou_Aggelikh.pdf



Το τάφος της Αμφίπολης - Μια πρώτη προσπάθεια αποσυμβολισμού




Εκάτη




Βισάλτης/Visaltis.net: Τα αινιγματικά βραχοανάγλυφα των Φιλλίπων




Στέφανος Βυζάντιος: Ἐθνικων quæ supersunt. Gr. Edidit A. Westermann








[Απαγορεύεται η αναδημοσίευση της ανάρτησης αυτής χωρίς αναφορά στην πηγή και χωρίς την πλήρη αναγραφή όλων των συντακτών όπως ακριβώς αναφέρονται σε αυτήν. Σε αντίθετη περίπτωση το ιστολόγιο επιφυλάσσεται για χρήση κάθε νομίμου δικαιώματος του]   
 














23 σχόλια:

Αρέθουσα είπε...

Συγχαρητήρια σε όλους εξαιρετικό.

Apostolos Gouzis είπε...

Αυτός ο μπάρμπας με την τραγιάσκα και την τσίκλα ακόμη εκεί είναι!
Τι φιάσκο!!!

Χρίστος είπε...

Από παλια υπηρχε μία φημη για έναν τυμβο πολύ κοντα στο χωριο μου. Αν πατησετε αυτόν τον συνδεσμο του Google Maps:
https://www.google.com/maps/@40.94043,23.89059,290m/data=!3m1!1e3
θα μπορεσετε να δειτε αυτό το σημειο. Προσπαθήστε να χαράξετε μια μεγαλη ευθεια από το σημειο αυτό εως τα αρχαια Στάγειρα και συγκεκριμένα ως εδω :
https://www.google.gr/maps/place/Stagira+570+14/@40.5925413,23.7960525,582m/data=!3m1!1e3!4m2!3m1!1s0x14a8de439461699b:0x7ecedebf4c972ca5

Αν μπορέσατε να υποψιαστείτε η εν λόγω ευθεία ( που καταληγει στην Ολυμπιάδα ) χώριζει τον τύμβο Καστά στα δύο!

Σας παραθετω σε φωτογραφίες τα σημεια από τα οποια διερχεται η ευθεια. Υποθέτω ότι κάθε σημειο εχει τον τυμβο του. Ο ενας βγηκε στο φως ήδη, οι άλλοι δύο;

Αρχη http://tinypic.com/r/2ajw0va/8
Μεση http://tinypic.com/r/1z1xtfq/8
Τελος http://tinypic.com/r/290q8zn/8
Συνολικη διαδρομη http://tinypic.com/r/qqshag/8

ΕΛΑΦΗΒΟΛΟΥ είπε...

Η Μεγάλη Μητέρα Θεά,η Δέσποινα είναι θεότητα της οποίας η λατρεία ήταν ευρέως διαδεδομένη σε όλη την Ελλάδα, από τις αρχές του 6ου αι.πχ,με την προσωνυμία Πότνια Θηρών και συμβολίζει την αναγκαία πηγή της Ζωής στην Φύση,την γονιμότητα και την βλάστηση.Ο Λεκατσάς αναλύει διεξοδικώς την σχέση του Διονύσου με όλες τις θεότητες που αποτελούν εκφράσεις της Μεγάλης Μητέρας,όπως είναι η Ρέα,η Δήμητρα,η Αρτεμις,η Αθηνά,η Ήρα,η Περσεφόνη και η Κυβέλη.Δίνει ιδιαίτερη όμως βαρύτητα στην δεμένη σχέση Διονύσου-Δήμητρας θεωρώντας την πολύ σημαντική καθώς αποτελούν στενά δεμένο ζευγάρι με χαρακτηριστικό ρόλο στα Ελευσίνια Μυστήρια.Στο κέντρο της μυστηριακής αυτής λατρείας βρίσκεται η γέννηση,ο θάνατος και η αναβίωση του Θεού καθώς και η επέκεινα γνώση της αθανασίας και της ευδαιμονίας. Στην Ιλιάδα,ο Όμηρος αποκαλεί την Αρτέμιδα,Πότνια Θηρών και αποκαλύπτει την στενή σχέση και την σύνδεση της Θεάς με την Μεγάλη Μητέρα και στο Ολυμπιακό Πάνθεο,είναι σεληνιακή θεότητα,κόρη του Δία και της Λητούς,αδελφή του Απόλλωνα και προστάτιδα των τοκετών.Κάποια από τα επίθετα που την χαρακτηρίζουν είναι: Ταυροπόλος,Κυνηγέτις,Σελασφόρος,Δέσποινα,Εφέσια,Ιφιγένεια,Κουροτρόφος κά. Ιδιαίτερα διαδεδομένη είναι η λατρεία της Αρτέμιδος στην Έφεσο,όπου το άγαλμα της Θεάς αποπνέει έντονα την μητρότητα των πάντων.Ο δακτύλιος με τα πολλαπλά στήθη γύρω της,τονίζει με ιδιαίτερη έμφαση το στοιχείο της ανεξάντλητης γονιμότητας και ευφορίας.Τον ναό της Εφέσιας Αρτέμιδος-όπως μας λέει ο Στράβων-πυρπόλησε ο Ηρόστρατος για να συνδέσει το όνομά του με την ιστορία. Εκείνη την ημέρα του 356 πχ,γεννήθηκε ο Αλέξανδρος και η παράδοση λέει πως η Θεά ήταν απασχολημένη με τον τοκετό και δεν μπόρεσε να προστατεύσει τον ναό της.Αργότερα ο Αλέξανδρος ανέθεσε στον Δεινοκράτη την ανοικοδόμηση του ιερού.Ο Αντίπατρος ο Σιδώνιος κατέταξε τον ναό στα επτά θαυματα του κόσμου,λέγοντας:" Όταν βλέπω τον ναό της Αρτέμιδος που αγγίζει τον ουρανό,τα υπόλοιπα μνημεία χάνουν την λαμπρότητά τους.Εκτός απ'τον Όλυμπο,ο Ήλιος δεν φάνηκε πουθενά αλλού τόσο μεγαλοπρεπής,όσο εδώ".

hylap-vn είπε...

http://www.iefimerida.gr/news/204207/sygkroysi-arampatzi-xydaki-sti-voyli-gia-tin-amfipoli

Apostolos Gouzis είπε...

Εδώ είχαμε κάνει το ρεκόρ των 5.500 post κάθε δύο εβδομάδες.
Πως γίνεται ένας με τραγιάσκα που μασάει τσίκλα να μας έχει εξολοθρεύσει όλους και να γράφουμε ένα post κάθε δύο εβδομάδες;
Υπερήρωας, ανώτερος και των Batman - Superman ενωμένων και σε συνεργασία!!!

Apostolos Gouzis είπε...

http://www.philenews.com/el-gr/syzitountai-sto-diadiktyo/1330/254795/thymaste-tin-amfipoli-deite-pos-einai-simera-i-diasimi-anaskafi-eikones

oryktosploutos είπε...

Η Αμφίπολη στην εγκατάλειψη -Κινδυνεύει να ταφεί κάτω από την άμμο

http://www.iefimerida.gr/news/204618/i-amfipoli-stin-egkataleipsi-kindyneyei-na-tafei-kato-apo-tin-ammo

Γεια σας και πάλι, μετά από αρκετό καιρό. Έχει περάσει πρόσφατα κανείς απ' την Αμφίπολη; Ξεκίνησε η φετινή ανασκαφική περίοδος;

hylap-vn είπε...

http://www.iefimerida.gr/news/204618/i-amfipoli-stin-egkataleipsi-kindyneyei-na-tafei-kato-apo-tin-ammo

... διηγώντας τα να κλαις ...

Κωστας Γιαγκουδης είπε...

Η ανασκαφή συνεχίζεται ..Ο τάφος είναι ασφαλής και σε καλά χεριά !

hylap-vn είπε...

Η ανασκαφή ΔΕΝ συνεχίζεται φυσικά.
Ξεχάστε το για φέτος.

Apostolos Gouzis είπε...

http://www.xronometro.com/koutsoumpa-panagiotarea/

Αρέθουσα είπε...

@ Κωστας Γιαγκουδης
Προφανώς θέλεις να μας πεις κάτι...και έχεις κάποια πληροφόριση.Πες μας ότι μπορείς, για να πάρουμε μια ανάσα αισιοδοξίας . PLS

κωστας Γιαγκουδης είπε...

Η συντήρηση - αναστηλωση εσωτερικά του μνημείου συνεχίζεται! Εξωτερικά πρέπει και θα γίνουν κάποιες εργασίες και σύντομα θα γίνουν!
Λογικα θα πρέπει να περιμένουμε σύντομα και κάποιες ανακοινώσεις!

Κώστας είπε...

Την περασμένη Κυριακή, γυρνώντας από επίσκεψη στη Βεργίνα περάσαμε από τον λόφο Καστά.
Φυσικά όπως ενημερωθήκαμε τα πάντα είναι σταματημένα...πάλι καλά που υπήρχε φύλαξη στο μνημείο... μόνο θλίψη. Πρώτη φορά κλπ κλπ. Ήταν εμφανείς πλευρικές ολισθήσεις πρανών και επιχώσεων. Το ίδιο και στον υποψήφιο χώρο ενδιαφέροντος πίσω από το φυλάκιο, γεγονός που ενισχύει την υπόνοια ότι πρόκειται κι εκεί για επίχωση και όχι φυσικό έδαφος...Έχω την άποψη ότι μόνο η κα. Περιστέρη με την επίσπευση των ανακοινώσεων και των πρώτων συμερασμάτων είναι ικανή να δώσει και πάλι ώθηση στην ανασκαφή και να αφαιρέσει τα όποια προσχήματα από τους ασχετο-υπεύθυνους

oryktosploutos είπε...

http://www.avgi.gr/article/5528964/arxaiologiki-etaireia-atexni-skinothesia-i-amfipoli

"Η Αμφίπολη δεν ήταν παρά μια «άτεχνη σκηνοθετημένη ιστορία με σκοπό να αποσπαστεί η προσοχή των Ελλήνων από αυθαίρετα οικονομικά μέτρα» είπε ο γενικός γραμματέας της Αρχαιολογικής Εταιρείας, ακαδημαϊκός Βασίλειος Πετράτος κατά την παρουσίαση του έργου της Εταιρείας για το 2014.
«Το μνημείο το ίδιο έως τώρα δεν προσέφερε κάτι το νέο και οι ιστορικές πληροφορίες που θα μπορούσε να δώσει η ανασκαφή φαίνεται πώς χάθηκαν εξαιτίας της διεξαγωγής της από πρόσωπα που αγνοούν την επιστήμη και τη μέθοδό της»."

Ακόμα κι εγώ, που δεν ξέρω από αρχαιολογία, μπορώ να καταλάβω ότι αυτά είναι εντελώς αβάσιμα.

hylap-vn είπε...

@Αρέθουσα

Ανάσανες με τα φούμαρα?
Γιατί η αλήθεια είναι άλλη και είναι πολύ πικρή...

kostas GIAGKOUDIS είπε...

Δεν μοιράζεσαι μαζι μας την πικρα σου ?
Οχι τίποτα μην μας πάθεις κατι κ το έχουμε βάρος μετά ☺☺☺

hylap-vn είπε...

Α, ώστε το κατάλαβες ότι για σένα λέω ότι αμολάς αερολογίες, φούμαρα και φαντασιώσεις? Γιατί είχα την απορία αν έχεις καμιά επαφή με την πραγματικότητα ή έχεις μείνει ακόμα στο φθινόπωρο του 2014.
Εδώ τόσα ρεπορτάζ, και με φωτογραφίες από το κατάντημα του λόφου, συνεντεύξεις του υπουργού για την μη συνέχιση της ανασκαφής, ακόμα και μαρτυρίες από φίλους (βλέπε τον Κώστα πιο πάνω) και εσύ μας λες την ίδια ώρα ότι "Η ανασκαφή συνεχίζεται .." και ότι "Λογικα θα πρέπει να περιμένουμε σύντομα και κάποιες ανακοινώσεις!".

Τι να πω ??!!
Έτσι θα είναι αν έτσι νομίζεις.

kostas GIAGKOUDIS είπε...

Έχω το θάρρος κ το θράσος να λεω οτι λέω με όνομα και επώνυμο τουλάχιστον 😉

Αρέθουσα είπε...

@ kostas GIAGKOUDIS ,ευχαριστω για την απάντηση.

Η άποψη μου είναι ότι , όταν είσαι Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ, και ξέρεις τι έχεις βρει!, τι έχεις ακόμα να βρεις!, θα κάνεις τα πάντα , με οποιονδήποτε τρόπο και θα τα καταφέρεις να την τελειώσεις με τα αποτελεσματα που εσύ θέλεις.Έχει υπομονή η Περιστερη,και προφανως ξέρει και τον τρόπο, όπως άργησε να ξεκινήσει αυτή η ανασκαφή, έτσι θα αργήσει και να τελειώσει,βγάζοντας τα όλα στην επιφάνεια!
Μια φορά στη ζωή σου , έχεις την ευκαιρία για μια τέτοια ανακάλυψη (και η ζωη είναι μικρή!).Θα τα κάνει όλα σωστά γιατί το χρωστάει στον εαυτό της και στην αγάπη της για την αρχαιολογία .Καλημέρα

kostas GIAGKOUDIS είπε...

Πιστεύω οτι εχουν ενδείξεις και όχι αποδείξεις (ακόμα τουλάχιστον)!
Η αλήθεια είναι ότι απο την στιγμή που ασχολήθηκα με την αρχαιολογία (ερασιτεχνικά πάντα) εχω πάθει ενα σοκ γενικότερα. ...
Η κακία ειναι μεγάλη κ η αλήθεια είναι οτι η κ Περιστέρη δέχεται μεγάλο πόλεμο , αυτό απο μόνο του ειναι ενας λόγος να ειναι προσεκτική σε ότι κάνει κ οτι λέει γιατι την περιμένουν στη γωνία!
ΕΥΤΥΧΏΣ έχει διπλα της κάποια αξιόλογα άτομα που την στηρίζουν και συνάμα κάνουν και ένα δυνατό τιμ πού ευελπιστώ σύντομα να μας δώσει περισσότερες πληροφορίες γιατι σίγουρα γίνεται επεξεργασία στα στοιχεία-δεδομένα που έχουν μέχρι στιγμής! ! !

ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΗΣ 1 είπε...

Καλησπέρα σε όλους
@kostas GIAKGOUDIS και προς όλους

Αγαπητέ συνάδελφε (χαχα) τι θεωρείται άραγε απόδειξη στην αρχαιολογία?
Εκτός και αν βρεθεί επιγραφή, η οποία να αναφέρει κάποιο όνομα και συγκεκριμένα Αλέξανδρος Γ', όλα τα υπόλοιπα θα είναι ενδείξεις, ισχυρές ή μη. Και σε αυτή την περίπτωση πάλι θα βρεθούν κάποιοι να το αμφισβητήσουν.
Πιστεύω ότι έχουν βρεθεί ενδείξεις και μάλιστα πολύ ισχυρές π.χ παραστάσεις στα επιστύλια που παραπέμπουν ευθέως στον Μέγα Αλέξανδρο (ελέφαντες, Ασιάτες, σκηνές μαχών, ο ίδιος ο Αλέξανδρος κλπ).
Ο τάφος δεν έχει βρεθεί ακόμα και δεν πρόκειται να βρεθεί αν δεν αρχίσουν να σκέφτονται λιγάκι "αντισυμβατικά" και φυσικά να βρεθεί και η χρηματοδότηση για τη συνέχιση της ανασκαφής. Το τελευταίο όμως δεν πρόκειται να γίνει αν δεν προηγηθούν ΜΕΓΑλες ανακοινώσεις, που θα "ταράξουν τα νερά".
Όπως λέει και η Αρέθουσα παραπάνω όταν είσαι η Αρχαιολόγος αυτής της ανασκαφής και για να μη μασάμε τα λόγια μας, η αρχαιολόγος που ανακάλυψε τον τάφο του Μ. Αλεξάνδρου ή για τους πιο απαισιόδοξους τον τάφο που προοριζόταν για τον Μ. Αλέξανδρο δεν σε σταματάει ΤΙΠΟΤΑ. Έχει τεράστια ευθύνη απέναντι στον εαυτό της, στη χώρα, στην Ιστορία.
Και αν το Υπουργείο δε θέλει ας βρει άλλον τρόπο. Τι έχει να φοβηθεί? Όλος ο κόσμος θα είναι μαζί της. Ας ψάξει άλλους τρόπους χρηματοδότησης (ιδιώτες, εθελοντισμό κλπ).
Ο χρόνος ΔΕΝ λειτουργεί υπέρ της. Θα πρέπει να βιαστεί. Κι αν δεν είναι έτοιμη ακόμα να κάνει επίσημες ανακοινώσεις υπάρχουν και οι ....διαρροές!!! Εδώ ολόκληρη χώρα τόσα χρόνια με διαρροές κυβερνιέται!
Επιτέλους!!